Ukususela ngo-Apreli 2012, iNethiwekhi yeZizwe eziManyeneyo yoPhuhliso lweZinyanzelo iZizwe eziManyeneyo iye yapapasha ingxelo yabo yonyaka malunga nolonwabo noluntu olunokuhlala kuluntu jikelele. Le ngxelo, eyaziwa nje ngokuthi "Ingxelo Yolonwabo lweHlabathi," isetyenziswe njengomlinganiselo wenkqubela phambili yentlalo kunye nefuthe lomgaqo-nkqubo woluntu ngakumbi nangaphezulu.
Iziphumo zengxelo zingasetyenziselwa ngamnye kuthi kumgangatho ngamnye njengoko sisebenzisa iziphumo zenye uphando malunga nolonwabo nenhlalakahle ; Ukwazi ukuba yintoni inokubangela ulonwabo, ngokubanzi, kunokusinceda sonke siphile ubomi obonwabileyo.
Ingaba isebenza kanjani
Le ngxelo inyathelo lokuphila ngokuzimeleyo kwabantu abayi-1000 kumazwe angama-150 kuwo wonke umhlaba. "Inhlalakahle engqondweni" ibhekisela ekuhloleni komntu ngamnye kwinqanaba lezoqoqosho, ngokuchasene nomlinganiselo ongaphandle ongathonywa ngumlinganiselo wobomi babo.
Lo mgangatho wolonwabo nenhlalakahle uhlolwe ngokubuza izi zilandelayo: "Kucelwa ucinge ngamanqanaba, kunye namanyathelo anikezelwe ukusuka kwi-zero ukuya phezulu ukuya kwi-10 phezulu. Umphezulu wekredi ubonisa ubomi obunokwenzeka kakhulu kuwe kunye nezantsi kwelo limela ubomi obunokwenzeka kakhulu kuwe. Kwiyiphi inyathelo lele nqanaba ozibona ngathi umele ngeli xesha? "
Abaphandi baqokelela ezinye iinkcukacha ngezifundo baze bahlole indlela ezintandathu iinkalo zelizwe ezifaka isandla kumanqanaba omgangatho wobomi babemi bawo. Ezi zinto ziphambili yi-GDP nganye, inkxaso yentlalo, ixesha lokuphila impilo, inkululeko yentlalo, ukupha, nokungafi.
Oko bakufumene
Ingxelo yenjabulo yehlabathi isinike ulwazi oluxabisekileyo kwiminyaka ekwabelwana ngayo idatha. Ngokomzekelo, siyazi ukusuka kule ngxelo kunye nangaphambili ukuba izinto zentlalo zichaphazela ulonwabo loluntu kunye nenhlalakahle. Siyazi ukuba ezinye izinto ezintlanu ezifundwayo nazo zinempembelelo enkulu kulonwabo lwabantu kwilizwe ngalinye, kwaye ukuba amazwe azinzileyo kwezoqoqosho, ngokungaqinisekiyo, anokuba nabemi abanomdla ophezulu.
Mhlawumbi enye yezona ziphumo ezibalulekileyo ezivela kwiminyaka eyadlulileyo kukuba, ngolwahlulo lonwabe olunokuthi luchazwe yimiba emithandathu enokulinganiswa, i-GDP nganye kunye nexesha lokuphila eliphilileyo lijongene nesiqingatha sendlela yolonwabo, kunye nezinye izinto ezine zenziwe ezinye. Kuyathakazelisa ukuba ezi zinto ezine zihambelana nemibandela yoluntu yobomi.
Enye into ebalulekileyo yale ngxelo yikhono lokuqhathanisa amanqanaba olonwabo abantu kwilizwe elilodwa kunye namazinga o lonwabo phakathi kwamazwe ahlukeneyo. Ngokomzekelo, kukho iingu-80 zepesenti ezahlukahlukeneyo kumanqanaba angonwaba phakathi kwamanye amazwe kumazwe athile, oko kuthetha ukuba ngelixa iqondo lokuhlala lonwabo liphakamileyo phakathi kwabantu kumazwe athile kwaye linciphisa kwabanye, kukho ukungqubana kwemimandla yolonwabo yabantu kwilizwe elifanayo. Ngokukodwa phakathi kwamazwe acebileyo, oku kufana nokubhekiselele kwizinto ezilula ukulawula ngumntu ngamnye, njengempilo yengqondo , impilo yempilo kunye nobudlelwane .
Kwakhona kubalulekile ukubona indlela amanye amazwe agcina ngayo amanqanaba abo konwaba kunye namanye amanqanaba omnwaba. Ngokomzekelo, ukuthelekisa i-2017 yenqanaba lonwabo le-US lusinceda sibone impembelelo yenguqu ehlukeneyo eyenzekayo kwaye sibone ukubaluleka kwezinye izinto ezihlala zifana.
Oku kunokusinceda siqonde oko kudala ukuzinza kokonwaba kunye noko kubaluleke kakhulu ukuqhubeka nokuphila kwethu.
Kutheni Ubumnandi buxhomekeke kuBudlelwane bethu
Ubudlelwane obunempilo buncedisa kakhulu kumanqanaba obonwabileyo ngendlela ezithe ngqo kunye ngqo. Ubudlelwane bunxulumene nayo yonke indawo ebomini bethu, kwaye oku kuboniswe kwingxelo yonyaka kunye neengxelo zonyaka owedlule.
Iimeko zethu zentlalo zichaphazela ingeniso yethu, impilo, ukufumaneka kwenkxaso, inkululeko yenkululeko, amava ovuyo, ukuzinza, kunye nenkqubela yethu yobomi. Ngazo zonke iindlela esinokuzenza ngayo, ukutyalomali kulwalamano lwethu kuya kuhlawula.
Ngubani owona mnandi?
Ngokubhekiselele kumazwe anamazinga aphakamileyo olonwabo, amazwe aphakamileyo kakhulu kulonwabo kulo nyaka, aseNorway, eDenmark, e-Iceland naseSwitzerland. Zizo zonke iindawo eziphakamileyo kwiimeko eziyaziwayo ukuba zenze uncedo loluntu: unonophelo, inkululeko, ukupha, impilo, inzuzo, ukunyaniseka kunye nolawulo oluxhasa abantu.
Ukuqhathanisa iziphumo zonyaka kulowo nyaka odlulileyo, la mazwe athambekele ekuzinzile kumanqanaba abo lonwabe kwaye athambekele ekujongeni ngokukhawuleza ngokwaneleyo ukuba bonke bahlale besondele kwizinga lokutshintshwa kwezinto ezincinci kwinqanaba ngalinye ngonyaka. Oku kusitshela ukuba izinto ezibangela ulonwabo lwamazwe zizinto ezibangela ulonwabo oluzinzile kubantu.
Ngokwamagama amaninzi, ulonwabo loluntu luchaphazeleka kakhulu kwimpilo yengqondo, impilo yempilo kunye nobudlelwane obuhle, njengoko kukhankanywe ngaphambili. Enye yezona nkalo eziphambili zentsebenziswano yempilo eninzi inxaxheba ekuncediseni ulonwabo kukukwazi ukuba umntu ahlale ebala.
Olunye ufumano olubalulekileyo, oluchazela olunye uphando olulonwabo , ngaba amava amava atholakala ekubeni negalelo kwamanye amanqanaba enjabulo nenhlalakahle, oku kuthetha ukuba ukufumana amava amnandi (kunye nobomi bentlalo enempilo kubangele ezininzi) kukhokelela abantu namanye amava anxulumene nentlalo-ntle. Abo banesimo esihle sengqondo bavame ukuziva bexinezeleke kakhulu yimingeni abajamelana nayo, kwaye banokubheka iimithombo ezifumaneka kuzo, nto leyo eyenza umntu abe nolwazi olukhulu lokuzimela. Oku kuthetha ukuba abantu abonwabileyo bavame ukuba ngabanobuhlobo obunempilo kunye nabani na amava amaninzi amava (ngaphezulu kolu kamsinya).
Icandelo le-United States
I-United States yilizwe eliye lafumana ukuhla kwelo lonwabo kwiminyaka embalwa edluleyo. Enyanisweni, akuthethi kuphela ukuhla kwinqanaba elithile kwi-10 ukuya kwe-10 kwinqanaba elidlulileyo kwi-10 leminyaka elidlulileyo, bekubekwe kwinqanaba lesithathu elona lonwabo kwilizwe lama-OED ngo-2007 kwaye ngoku li-19 th .
Ngenxa yokuba ezine zezinto ezintandathu ezifundwayo ziye zancipha, kwaye ezo zinto ezine zibhekwa njengentlalo kuluntu (iimvakalelo zentlalo, inkxaso inkululeko, iminikelo enikwe kunye nenkululeko yokukhohlakala), oku kuye kwacatshangelwa ukuba kugxininise ukubaluleka kweempembelelo zentlalo yolonwabo . Nangona kukho iinkqubo ezininzi ezinconywayo ezinokuthi zenziwe ngabaphathi-nkqubo kunye namagunya okuba, le ngcaciso ingasishukumisela ukuba sizenzele ulwalamano lwethu nolwalamano lwethu kwaye sikwazi ukuxhaswa ngokubanzi kwintlalo kunye nathi esibathandayo, ukuba sihlangane uluntu kunye nokugxila ekuhlakuleleni ubudlelwane obuhle nabanye.
Yintoni Edala Ubunzima Bakhulu?
Imiba yempilo yengqondo ifumanekile ukuba inamandla okuchaphazela kakhulu ulonwabo kunye nenhlalakahle. Ngokomzekelo, kwiinkcubeko zaseNtshona, ukugula kwengqondo kunokubangela ukonwaba ngaphezu kwengeniso, ingqesho, okanye impilo yempilo. Enyanisweni, impilo yempilo yayibalulekile kuwo wonke amazwe, kodwa yafunyaniswa ibingabalulekanga kunempilo yengqondo njengento enqabileyo yolonwabo kunye nenhlalakahle kuwo onke amazwe. Ukuphazamiseka nokukhathazeka okubangelwa yiyo yindlela ebalulekileyo yokugula kwengqondo, kwaye ukuphelisa kwabo bekuza kubangela impembelelo enkulu kunazo zonke kubantu kuwo onke amazwe.
Oku kwenza ityala elinamandla ukwenza oko sikwaziyo ukwakha ukuzinza kwethu ukuxinezeleka kunye nemingeni esibhekana nayo ebomini. Kukho izinto ezininzi esinokuzenza ukuze senze ukuzinza , kuquka ukuguqulwa kwendlela yokuphila , ukutshintshwa kweendlela , kunye nokwakha inethiwekhi yokuxhasa . Oku kubonisa ukubaluleka kokufuna inkxaso evela kubahlobo okanye ngabancedisi bezakhono xa kunyanzelekile ukuba bathambekele kwimpilo yengqondo ngendlela efanayo esiya kulondoloza impilo yethu yempilo.
Ezinye izinto ezichaphazela ulonwabo
- Imfundo : Inqanaba lemfundo lafunyanwa libe nefuthe elihle kulonwabo kwilizwe lonke ngaphandle kwe-Australia. Nangona kunjalo, imfundo ngokwayo yayingenamandla kunabanye abaninzi, njengenzuzo. Kwakhona, imiphumo yemfundo ibonakala inxulumene, ithetha ukuba abantu abanamabanga aphakamileyo emfundo bahlala bevuya ngakumbi kunabo basekhaya labo abanamazinga aphantsi emfundo, kodwa amazwe anamazinga aphakamileyo emfundo aqhelekanga ukuba Unwabile ngakumbi kunamazwe anomgangatho ophantsi. Ekugqibeleni, kubalulekile ukuba uqaphele ukuba kubantwana, impilo yengqondo yindlela ephezulu yokwenza intlalontle kunezinga lemfundo.
- Ingeniso : Inqanaba lemali engenayo liye laba nefuthe elomeleleyo kunonwabo kunemfundo, kodwa ilandele iipesenti ezi-2 kuphela zentlalo yolonwabo phakathi kwabantu belizwe elifanayo. Oku kuthetha ukuba, njengemfundo, inzuzo idala ininzi yolonwabo. Kwakhona, impilo yempilo yaba nefuthe elikhulu kunonwabo kunokuba ingeniso. Kubantwana, inqanaba lokufumana imali lingaphantsi kweengxaki zezempilo kunye nokuziphatha kwabantwana kunempilo yengqondo yomama.
- Ukuba Ulwalamano : Enye yezinto ezifunyenwe ukuba zihambelana ngokunyanisekileyo kunye nolonwabo kumazwe amaninzi kwakunomvakalelo "wokuba nomntu onokubheka." Ukuba neqabane lifunyenwe libe nefuthe elomeleleyo kulonwabo kumazwe aseNtshona. E-Indonesia, ukuba neqabane lifunyenwe lingabalulekanga, kodwa oku kungabangelwa ukubaluleka ngakumbi kwentsapho eyongeziweyo.
Iimpawu ezibalulekileyo
Kukho izinto ezininzi ezichaphazela ulonwabo nenhlalakahle, kwaye ezininzi zezona zinto zibalulekileyo ziphantsi kwefuthe lethu. Ulwalamano, umzekelo, lusithintela kwiindlela ezininzi ezibalulekileyo kwaye utyalo-mali kwimibutho enempilo lufanelekile umzamo. Impilo yengqondo nayo yenye yezona zinto ziqinileyo kunonwabo kunye nenhlalakahle, ngoko ukuphuhlisa ukukwazi ukujamelana neemvakalelo nokuxinezeleka kunokunceda kakhulu.
> Umthombo:
> Ingxelo yenjabulo yehlabathi 2017.